Excel'de Power Query sütunları satıra dönüştürme nedir, nasıl yapılır?

Ay sütunları neden analizde zorlaşır?

Satış raporlarında her ayın ayrı sütun olması ekranda okunaklı görünebilir. Ancak döneme göre filtreleme, grafik oluşturma ve yeni ayı ekleme işlemlerinde bu geniş yapı bakım yükü yaratır. Power Query sütunları satıra dönüştürme işlemiyle ay başlıklarını Dönem, hücredeki tutarları Tutar alanına taşır. Şube gibi kimlik sütunları her yeni kayıt satırında korunur.

Bu işlem, normal transpoze ile aynı değildir. Transpoze bütün tablonun eksenlerini çevirir. Unpivot ise seçilen ölçü sütunlarını öznitelik ve değer çiftlerine dönüştürür; kayıt kimliğini sabit tutar. Türkçe arayüzde komut adı sütunların özetini çözme veya benzer bir ifade olabilir. Arayüzdeki sonuç önizlemesini adından daha fazla önemseyin.

Kontrol matrisini hazırlayın

A1:D3 aralığını Excel tablosuna dönüştürün ve tabloya SubeSatis adını verin. Kaynakta iki şube ve üç ay alanı olsun. Tutarlar sayı türündedir; hücrelere para etiketi yazmayın.

Özgün matrisin toplamı 6000'dir. İzmir toplamı 3100, Bursa toplamı 2900 olmalıdır. Hiç boş değer yoksa dönüşüm sonrası altı kayıt beklenir: her şube için üç dönem. Bu sayım, işlem sonrasında şube alanının yanlışlıkla dönüştürülüp dönüştürülmediğini anlamaya yardımcı olur.

Başlıkları yalnız Temmuz gibi ay adıyla tutmak, birden fazla yılda belirsizlik oluşturur. Örnekte yıl ve ay birlikte yazılmıştır. Dönem bilgisini gerçek bir tarihe çevirecekseniz ayın ilk günü gibi açık bir sözleşme kullanın; yalnız görünüm biçiminden tarih türü çıkarmayın.

Kimlik sütununu koruyarak dönüştürün

1. Kaynak tablonun içinden Veri, Tablo/Aralıktan yoluyla Power Query Düzenleyicisi'ni açın.
2. İlk adımlarda başlıkları ve veri türlerini kontrol edin. Şube metin, üç ay sütunu sayı olarak kalmalıdır.
3. Şube sütununu seçin. Dönüşüm menüsündeki Diğer Sütunların Özetini Çöz seçeneğini kullanın.
4. Oluşan Attribute ve Value alanlarını Dönem ile Tutar olarak adlandırın.
5. Şube, Dönem ve Tutar türlerini tekrar kontrol edin. Dönem alanı ilk aşamada başlık metnidir.
6. İstenirse Şube ve Dönem alanlarına göre açık sıralama ekleyin. Kaynağın görsel sırasını kalıcı iş anahtarı gibi kullanmayın.
7. Sonucu yeni sayfaya tablo olarak yükleyin. Ham matrisi sonuç tablosuyla karıştırmayın.

Diğer sütunları dönüştürme yaklaşımı, kimlik alanlarının açıkça korunmasına dayanır. Bir sonraki ay yeni bir tutar sütunu geldiğinde onu da dönüştürme kapsamına alabilir. Fakat kaynağa “Sorumlu” gibi yeni açıklama sütunu eklendiğinde aynı davranış istenmeyebilir. Kimlik ve ölçü sütunları için kaynak şemasını önceden tanımlayın.

Beklenen çıktıyı denetleyin

Çıktının ilk kontrolü altı kayıt ve 6000 toplamdır. İzmir/2026-08 kaydı 1200, Bursa/2026-07 kaydı 800 olmalıdır. Yalnız genel toplamı karşılaştırmak yetmez; dönemlerin yanlış etiketle eşleşmesi aynı toplamı koruyabilir.

Şube ve Dönem birlikte her kaydın anahtarını oluşturur. Aynı şube dönem ikilisi birden fazla kez görünüyorsa kaynakta birden fazla meşru kayıt mı yoksa tekrar mı olduğunu araştırın. Unpivot işlemi tekrarlı kaynak satırlarını otomatik tekilleştirmez.

Kaynağa Ekim sütunu ekleyin: İzmir için 1300, Bursa için 900. Sorguyu yenilediğinizde sekiz kayıt ve 8200 toplam beklenir. Yalnız eski üç ayı açıkça seçerek dönüştürmüşseniz yeni sütun kapsam dışında kalabilir. Uygulanan M adımını ve hangi sütunları koruduğunu inceleyin.

Null, sıfır ve yeni sütun riski

Bursa ağustos hücresini gerçek boş değer yaparsanız unpivot sırasında null değer çiftinin sonuçta bulunmaması mümkündür; Microsoft'un Table.Unpivot örneği bu davranışı gösterir. Bu durumda beş kayıt ve 4900 toplam beklersiniz. Bursa/ağustos kaydının yokluğu ile Tutarı sıfır olan kayıt farklı anlam taşır.

Bursa ağustosu 0 yaptığınızda altı kayıt korunmalı, toplam yine 4900 olmalıdır. Boşu sıfırla doldurmak, gözlem eksikliğini gerçekleşmeyen satışa dönüştüren bir iş kararıdır. Rapor tasarımında bu karar açık olmalıdır. Bütün şube dönem kombinasyonlarını göstermek istiyorsanız ayrıca tam dönem iskeleti oluşturup sonuçla eşleştirin.

Kaynakta Toplam sütunu bulunuyorsa onu ay sütunlarıyla birlikte dönüştürmeyin. Aksi halde zaten dönem değerlerinden hesaplanan toplam bir kez daha Tutar alanına eklenerek çift sayım üretir. Örnekte 6000 toplamın yanlışlıkla 12000'e çıkması böyle bir kapsam hatasına işaret eder.

Sürüm ve sitemizin kapsamı

Power Query arayüzü ve bağlayıcıları Excel ürünü ile platforma göre farklılaşabilir. Bu rehber, Microsoft Excel içindeki Power Query dönüşümünü anlatır. M adımları ve çıktı tablosu birlikte kontrol edilmelidir.

Excel Online adlı sitemizde Power Query veya M sorgu motoru yoktur. Microsoft Excel'de üretilen sade sonuç tablosunu sitede açabilir, filtreleyebilir ve desteklenen hesaplarla inceleyebilirsiniz. Kaynak matrise eklenen yeni ay için sorguyu Microsoft Excel'de yenilemeniz gerekir; dosyayı sitede açmak bu dönüşümü kendiliğinden çalıştırmaz.